ΟΡΘΟΓΡΑΦΙΑ: Πονοκέφαλος ή γοητευτικό παιχνίδι;

Ίσως να έχουμε αναρωτηθεί γιατί πρέπει να παιδευόμαστε, για να αποφασίσουμε ποιο  -ι-  να χρησιμοποιήσουμε ανάμεσα στις έξι επιλογές που δίνει η γλώσσα μας (ι, η, υ, ει, οι, υι) ή ποιο –ο- (ο,ω), κ.ο.κ.

Η ποικιλία και η εναλλαγή αυτών των φωνηέντων, που δήλωνε διαφορά χρονικής ποσότητας (μακρά/βραχεία διάρκεια προφοράς) είχε τη σημασία της για τους αρχαίους Έλληνες και έδινε τη μουσικότητα στην ελληνική γλώσσα, η οποία ήταν μια έντονα ρυθμική γλώσσα. Από τη στιγμή που η γλώσσα έχασε τη μελωδικότητά της (κάπου στον 2^ο μ.Χ. αιώνα) εμφανίστηκαν και τα πρώτα ορθογραφικά λάθη. Αυτό που για τον αρχαίο Έλληνα ήταν απολύτως λογικό και φυσικό, πώς δηλαδή να γράψει μια λέξη, αφού υπήρχε απόλυτη αντιστοιχία με τον τρόπο που την πρόφερε, γίνεται από τότε και μέχρι σήμερα μια διαδικασία μηχανιστική και πολλές φορές δύσκολη.

Υπάρχουν και αυτοί που τάσσονται υπέρ της φωνητικής ορθογραφίας. Να λέμε, δηλαδή, «ιρίνι» (ειρήνη), «κερί» (καιροί), εβγενίς (ευγενής) κ.τ.ό.

Η διατήρηση, όμως, της ιστορικής ορθογραφίας δεν είναι απλώς θέμα σεβασμού της πολιτιστικής μας κληρονομιάς ή θέμα αισθητικής. Συνδέεται στενά με την κατανόηση της ετυμολογικής προέλευσης και της σχέσης των λέξεων, κάτι που βοηθά στην κατανόηση και την αποφυγή παρερμηνειών καιπαρεξηγήσεων. Έτσι, για παράδειγμα, γράφοντας «φίλος» με γιώτα κατανοούμε και τη σημασία των λέξεων «φιλικός», «φιλόσοφος», «συμφιλίωση» κ.λπ., ενώ γράφοντας «φύλο» και «φυλή» με ύψιλον κατανοούμε και τη σημασία των λέξεων «φυλετικός», «αλλόφυλος», «διαφυλικός» κ.ά.

Η ορθογραφία δεν πρέπει να μας τρομάζει. Χρειάζεται να κάνουμε μια μετατόπιση στον τρόπο με τον οποίο γράφουμε, να ενεργοποιήσουμε παράλληλα τη σκέψη μας και τότε το γράψιμο θα γίνει για όλους μας μια λεπτή πνευματική άσκηση.

 Χρειάζονται, όμως, και οι εμπνευσμένοι δάσκαλοι που μπορούν να μετατρέψουν την ορθογραφία σε ένα γοητευτικό παιχνίδι με τις λέξεις. Η εμπειρία μου στην τάξη μού έχει δείξει πόσο τα παιδιά εντυπωσιάζονται και εκπλήσσονται, όταν αντιλαμβάνονται τη λογική της γραφής μιας λέξης.

Αν, λοιπόν, συνειδητοποιήσουμε ότι η λέξη δεν είναι απλώς σύμβολο, αλλά μια οντότητα άρρηκτα δεμένη με τη σκέψη, τότε και για την ορθογραφία της θα νοιαστούμε και γενικότερα για τη σωστή χρήση της στον λόγο.